Radio van het fabrikaat Schaub Lorenz.


Kongress, E202A 1958. Exportmodel speciaal voor Portugal.
Type 44021, serienummer: 254441
Bouwjaar: vanaf 1958.


Gekocht op een rommelmart in Portimao (Portugal) in de maand februari 2016, voor 30 Euro.
 
Lengte/hoogte/diepte: 404 X 233 X 180 mm.
Aansluitingen: Grammofoon en een extra luidspreker (4 Ohm)
Behuizing: Plastic.
Schaalverlichting: Lampje 7 Volt 0,3 A.
 
Het betreft hier een superheterodyne
In totaal worden twee middenfrequent bandfilters gebruikt op een frequentie van 460 Khz.
 
De gebruikte radiobuizen: ECH81, EF89, EBC91 en EL84.
Voor de gelijkrichting van de anodespanning wordt gebruik gemaakt van een brugcel.
 
Frequentiebanden:
Middengolf:  510 – 1620 Khz. (588 – 185 m.)
Kortegolf 1:  1,65 – 5,8 Mhz.   (182 – 51,7m.)
Kortegolf 2:  5,5 – 13,5 Mhz.   (54,6 – 22,2m)
Kortegolf 3:  13 – 26,8 Mhz.    (23,05 – 11.02 m)
 
Zekering: 0,6 A. (Zit momenteel een 1 A zekering in.


Hierboven het schema, dat ik alleen kon bemachtigen via radiomuseum.org. (Ik denk dat ik toch maar eens lid wordt) Als u op het schema klikt, krijgt u een vergroting te zien. Wat opvalt is de zeer eenvoudige opbouw van het toestel, maar er is niet gespaard op een nettrafo. Wel dient er rekening gehouden te worden dat de anodespanning, bij het inschakelen, direct aanwezig is en ik mat in het begin 290 volt. Dat is flink hoog. Zodra de buizen stroomtrekken is alles binnen de grenzen.
Bijzonder aan deze radio is dat er de zogenaamde visserijband op zit. Op de schaal ziet u ook op deze band (korte golf 1) in het Portugees staan: Barcos de Fesca, hetgeen beterkent vissersboten. In dit bandje ligt ook de 80 meter amateurband.
Helaas is ssb met dit toestel niet te ontvangen, maar met een kleine aanvulling in de radio, moet dit toch mogelijk zijn. Dat ga ik in ieder geval nog proberen.

 
Op de foto ziet u de bovenzijde van het chassis. Er lag een dikke laag stof op. Als het waren een wollen tapijt. Het witte papier achter de schaal heb ik direct maar vervangen. Daar brand het schaallampje achter en moet dus hittebestendig zijn. Even een advies aan Barbara gevraagd en toen kwam ze met bakpapier aan. Iets licht doorlatend en hittebestendig.

De onderzijde is eigenlijk niets op aan te merken voorwat betreft smeer en stof. Alles ziet er schoon uit. Ook de hele schakeling is goed overzichtelijk.

 

Reparaties aan de Schaub Lorenz E202.
 
Afstemming:
Allereerst bleek dat de afstemknop niet te bewegen was. Ik dacht zelf dat de afstem snaar er waarschijnlijk verkeerd om opgelegd was. Dit bleek niet het geval. Ik was genoodzaakt om de afstemcondensator geheel uit de radio te nemen. Het grootste werk zou zijn, wanneer ik de snaar zou verwijderen. Daarom hing ik het afstemwiel, waar de snaar om loopt aan een dun stukje metaaldraad op en die bleef, ook zonder de afstemcondensator keurig op zijn plaats. Zo heb ik dat vroeger ook eens gedaan, toen ik de cilinderkop van een motorblok ging verwijderen. Zo zie je maar weer electronica en mechanica liggen niet ver bij elkaar vandaan. Na de asjes van deze afstemcondensator, een paar keer, ruim met WD-40 in te spuiten, begon alles weer op gang te komen en liep hij op het laatst weer als nieuw!

Brugcel:
Direct na het inschakelen (met de spanningskeuze op 240 volt, viel het mij op dat er in de brugcel iets loszat. Even bewegen en toen had ik weer spanning. Ik liet de radio, toen hij eenmal weer goed werkte dagelijks enige uurtjes aan staan, zonder weer problemen te hebben. Ik sla dit mankement wel op in mijn geheugen. Omdat ik in mijn leven soms niet te veel heb nagedacht, is er nog wel een plaatsje over om dit op te slaan.
 
Detectorproblemen.
Alle frequentiebanden werkten met een zeer vervormd en te zwak geluid. Het leek me dat de am-detector niet goed werkte. Het gaat hier om de buis: EBC91. (In het toestel zit een Amerikaanse vervanging.
Om iets geluid te krijgen moet ik de volumeknop in zijn geheel opendraaien en de vervorming blijft hetzelfde.
 
Ik pakte daarom m´n universeelmeter en ging aan de slag en wel in eerste instantie om de spanningen van eindbuis te meten. De eindbuis had z´n spanningen zoals die in het schema staan, dus die moet goed zijn.
Vervolgens mat ik op de anode van de EBC91. Jawel, een fout. Op de anode stonden slechts enkele volt. Nu kan de buis een inwendige kortsluiting hebben, maar na het meten op de spanningsdeler R32 en R27, bleek dat daar 0 volt stond.
Daar behoort veel meer dan 100 volt te staan. Ergens een spanning tussen de 100- en 245 volt. Maar ik meet daar dus 0 volt! Gelukkig. Ik had waarschijnlijk de oorzaak gevonden, want het kan niet anders dan dat er een stroom door de condensator C39 loopt, die a.h.w. de kortsluiting veroorzaakt. Dat er niet iets is gaan roken, komt door de vrij grote weerstand van 47 kOhm, waardoor de stroom, vea de defecte condensator naar massa liep.
Als er op de EBC91 geen anodespanning staat, dan kan de AM-detector (pin 5) ook niet werken en het gedeelte dat het laagfrequentsignaal moet versterken (triodegedeelte) ook zijn werk niet kon doen. Het verbaasde dat er überhaupt nog geluid uit het toestel kwam.

Op dit punt zit een condensator ( C39)met een waarde van 0,1 uF 500 V, met één zijde naar massa. Ik heb deze condensator er uitgehaald en ik heb hem vervangen door een Condensator van 150N (0,15 UF) 400 V. (Dank je Huub PA3BRJ). De waarde is wel groter, maar zal weinig uitmaken. De maximale toelaatbare spanning is ook lager, maar het betreft een miodern exemplaar en zal er niet snel uitvliegen. De gedeomteerde condensator mat een complete kortsluiting.
De radio werkt de radio nu weer goed. Maar er zitten nog meer van deze condensatoren in die er slecht uit zien.
 
Alhoewel niet defect, ontkoppel C (C12) 0,047 uF vervangen door een 150 nF 400 volt C. Ontkoppeling van het schermrooster.
Niet alle condensatoren zijn van dit slechte type. Ik moet er in ieder geval een stuk of 5 vervangen. Degene die in de hoogspanning zitten heb ik nu dus vervangen.


Mijn ervaringen:
Radio is, in vergelijk met de andere radio´s die ik heb, zeer gevoelig te noemen. Er is niet aan de MF trafo´s gedraaid. Alles ziet er nog orgineel uit.

Spiegelfrequenties:
Op de korte golf kom je natuurlijk wel het probleem van de spiegelfrequenties tegen. Dat wil het volgende zeggen: b.v. een zender op 5.8 Mhz wordt ontvangen. Omdat het gedeelte van de draaicondensator, dat verbonden is met de oscillator voor de mengfrequentie, in capaciteit kleiner is, ga ik er vanuit dat bovenmening plaats vindt. Dus voor de 5,8 Mhz ontvangstfrequetie is de mengfrequentie 5.8 + de MF van 0.460 Mhz =  6.260 Mhz.
Maar ook wordt ontvangen: 5.8 Mhz – 0.460 Mhz. Dit is dus 5.340 Mhz.
Die twee frequenties liggen maar 920 Khz van elkaar. De enkelvoudige ingangspoel is onvoldoende om de spiegelfrequentie afdoende te onderdrukken. Het kan dus voorkomen dat je op de frequentioe waar je luistert, een zender hoort, die in werkelijkheid 920 Khz lager zit.
 
Maar er is nog een ander effect:
Ik luister naar het station op 5.8 Mhz. En wel op de juiste wijze. Dus met de mengfrequentie van 6.260 Mhz. Dat is dus 5.8 – 6.260  met een verschil van 460 Khz. De middenfrequentie van de radio.
Op de afstemschaal klopt dit.
Maar ik kan dit station nog een keer ontvangen (meestal wel zwakker)
Deze frequentie is als volgt te berekenen: De 5.8 Mhz ontvangstfrequentie  min de 5.340 Mhz oscillator frequentie. Dit verschil is eveneens 460 Khz. Dus ook de middenfrequentie van de ontvanger. Maar nu is op de afstemschaal de zender 920 Khz lager in frequentie te vinden.
Op de MG heb je van dit effect geen last, omdat de te ontvangen frequentie, relatief laag is ten opzichte van de middenfrequent. KW 1 ook nog niet. (De preselectie is op deze lage frequenties veel beter)  Maar met name het hoge gedeelte van KW 2 en het gehele KW 3 gebied, kan dit effect waargenomen worden.
 
Oorzaak: De MF is te laag voor dergelijke hoge frequenties.
 Omdat de gelijkloop op de spiegelfrequentie niet optimaal is, is het signaal vaak ook veel zwakker. De ingangskringen staan immers voor de laatstgenoemde instelling er 920 Khz naast. Meer ingangskringen zal ook zorgdragen voor extra selectiviteit. Maar de kostprijs van zo´n radio gaat dan wel snel omhoog. Hij wordt tevens zwaarden en groter van omvang, omdat je mogelijk een extra RF versterkerbuis en een 4 voudige draaicondensator moet gaan gebruiken. Om de  gelijkloop voor zo´n toestel in orde te krijgen, vergt dan toch enige zweetdruppeltjes.

Ook leuk om te zien dat er over is nagedachte welke zenders er zoals in Portugal te ontvangen zijn op de middengolf. Inmiddels zijn de meeste zenders afgeschakeld. Maar dat geeft weer de mogelijkheid om in de nacht, ver afgelegen stations te ontvangen. Eigenlijk weer een leuke DX-hobby.
Hieronde het ik de stations die op de schaal staan in rode puntjes op de kaart van Europa aangegeven.