Under construction. Laatst bijgewerkt 04-04-16
Ik kreeg deze buizenontvanger van een buurman in Kroatië. Na de plastic vuilniszak geopend te hebben en het toestel er uit  te hebben gehaald en nadat ik van de schrik was bekomen, vroeg ik de buurman of het toestel 10 jaar in  een kippenhok had gestaan. De buurman lachten en zei: “Kan ook wel 30 jaar geweest zijn”.

Telekomunikacije: Buizenradio, type:  “Vesna A”, bouwjaar 1958.
 
Informatie:
U-buizenontvanger met: 2 x UCH 21, 1 X UBL 21 en 1 X UY85. UM80
 
Bandbereik: De middengolf en korte golf van 6 – 18 Mhz.
Middenfrequent: 482 Khz. met 4 afgestembe kringen.

Bekijkt u de foto´s van mijn eerste indruk. Dan begrijpt u dat ik, hetgeen van de radio nog over was, eerst in de vuilnisemmer wilde gooien.
 

Emoties
Maar ik heb het gevoel dat elke radio, met name de oudere een ziel hebben. Als ik zo´n toestel aankijk, kijk ik vanzelf terug in de vijftiger jaren. Een vader die ape trots met het nieuwe toestel thuis kwam. Nerveus het apparaat uitpakte en installeerde. In de winkel had hij al vernomen dat een goede draadantenne belangrijk is voor een goede werking. Dus vader gaat het dak op om een zelf gemaakte draadantenne te gespannen tussen het huis en een pruimenboom. Moeder en kinderen vol ontzag naar vader kijkende, die het toch maar weer met zijn technisch vernuft voor elkaar krijgt. Daarna de antenne op de radio aansluit aansluit, en het toestel inschakelt. Vol verbazing luistert de familie naar de prachtige klanken van radiozenders op de Balkan en in de avond ver daar buiten.
Daarom besloot het toestel maar in het reddingsprogramma op te nemen en van "dumping" af te zien.. Op mijn vakantieadres op het eiland Vir, heb ik het toestel eerst gereinigd. De kast was verweerd, maar de voorzijde ging eigenlijk nog wel en daar staat de merknaam op: Telekominkacije, een radiofabriek in Ljublijana in het voormalig Joegoslavie. Meer info kan ik er eigenlijk niet van vinden.
Algemene indruk.
Er wordt aangegeven dat het toestel uit het jaar 1958 stamt. Ik ga er in eerste instantie dan ook maar van uit. Maar er worden 3 radiobuizen gebruikt van het type “21”. Deze buizen werden kort voor de 2e wereldoorlog ontwikkeld, en gebruikt in toestellen tot ongeveer 1955.
Ze werden vervangen door het type “41” die later door de  types "80". Als dit toestel daadwerkelijk uit 1958 stamt, dan heeft de fabriek waarschijnlijk een groot aantal van deze “21” buizen op de kop kunnen tikken. In die tijd werden in dezelfde fabriek ook toestellen met de modernere buizen gebouwd. Er staat voor deze toestellen, op internet dan ook bijna overal een vraagteken bij het bouwjaar.
Grote schoonmaak
Dan ga ik eerst maar eens de stof en andere ongerechtigheden van buiten verwijderen. Met name de bovenkant van de kast, heeft het zwaar te verduren gehad door inwerking van water. De zijkanten en de voorzijde zagen er iets beter uit. Na de voorzijde gereinigd te hebben, kwam ook de fabrieksnaam weer duidelijk naar voren. Door de hele kast af te schuren zou ik deze naam febrieksnaam ook laten verdwijnen. Daarom besloot alleen de bovenkant te schuren en de rest goed schoon te maken. Vervolgens behandelde ik de bovenkan alleen met bijenwas en teakolie. Daarna zag de kast er al wat beter uit.
   
Dan het chassis. Totaal verroest. Hierboven een stil leven. Op sommige plaatsen bijna doorgeroest!. Met een penseel en stofzuiger eerst alle stof verwijderen en daarna met een klein scherp hobbymesje de roest verwijderen. Natuurlijk had ik voordien de radiobuizen reeds verwijderd. Na het schoonmaken van de buizen, deze veilig opgeborgen.

Na de knoppen te hebben verwijderd (vies werkje) waarbij de knoppen gelukkig heel bleven, de schaal verwijderd om ook gereinigd te worden. Uit ervaring weet ik nu dat je met de schaalopdruk heel voorzichtig om moet gaan. De knoppen schoon gemaakt. In de knoppen zaten barsten zodat deze elk moment uit elkaar konden vallen. Ik heb deze daarom "geïmpregneerd" met 3 secondelijm.

 

 
 
Technische inspectie
De onderzijde van het chassis: Geen roest, maar een hoop z.g. teercondensatoren die er slecht uitzien.
De netspanningschakelaar is waarschijnlijk door een kortsluiting, bijna uit elkaar gebarsten en werkt niet meer. De dubbel potentiometer van 500 kilo-ohm voor volume en toonregeling die aan de schakelaar vastzitten, zijn ook defect. Vraag: “Hoe kom ik aan de vervanging van zo´n "zeldzaam" stuk?.

Na alle roest van het chassis verwijderd te hebben, de schoongemaakte radiobuizen er weer ingezet. Het ziet er nu al wat beter uit. Helaas bij het uitpakken van de UY85, bleek dat het glas defect is geraakt. Merkwaardig zo ineens. Heeft waarschijnlijk al een klein barstje ingezeten, dat tijdens het schoonmaken verergerd is. Dus dat wordt ook een nieuwe UY85, of in ieder geval een andere.
 
Facelift.
Het chassis zou ik eigenlijk moeten laten zandstralen, om de laatste roest te verwijderen en dan opnieuw laten verzinken. Maar dan moet ik alle onderdelen er af halen. Is dit dan nog een renovatie? Dan wordt het mijns inziens nieuwbouw!
Op de twee foto´s: Eentje na het schoonmaken en het herplaatsen van de buizen en rechts het chassis dat ik even in de kast heb gezet, na het chassis met een spuitbusje zinkspray bewerkt te hebben.
Meer kan ik hier eigenlijk niet doen i.v.m. het ontbreken van gereedschap en meetinstrumenten. Ik heb alleen een goedkoop digitaal universeelmetertje.

 
Kleine muis, met grote gevolgen!
Ik wil toch nog eens de onderzijde bestuderen. Als je goed kijkt zie je dat van de z.g. papiercondensatoren, het papier voor een gedeelte was verdwenen. Het lijkt er sterk op dat hier een muis, met enig technisch inzicht, aan het werk is geweest. Nog duidelijker zijn de indrukken van de tandjes te zien in z.g. foliecondensatoren. (rechter foto hier onder) Kennelijk is de laag om die condensatoren, een maaltijd die niet te weerstaan is..
Aan de antenne ingangspoel hing een draadje los. Als het goed is bestaat deze spoel uit 2700 wdg. Dus zeer dun draad. Maar Ik kan me niet voorstellen dat dit 2700 windingen zijn. Het zullen wel 270 zijn of zoiets geweest zijn..

Het antennespoeltje rechtsonder met het defecte draadje.
 
Ook hier had de muis aan geknabbeld en kon ik een twintigtal windingen, die alleen nog maar stukjes draad waren, verwijderen, voordat ik weer een normale spoel kon meter. Maar nu dus met minder windingen. De praktijk zal het leren….
We zijn er nog niet. In dit geval geen muis maar menselijk geweld, die de kerntjes in de middenfrequenttrafo´s kapot heeft gedraaid. Eigenlijk onbegrijpelijk. De één breekt af, dan maar de volgende enz. Eentje is heel gebleven. Ik heb ze er alle vier uit kunnen krijgen, door de was, waarin ze verzegeld waren met de soldeerbout wat op te warmen. In de kunststof afstelschroefjes zaten kleine ferriet staafjes. Die heb ik allemaal er heel uit kunnen krijgen. Nu maar nieuwe kunststof schroefjes kopen en hopen dat de schroefdraad overeen komt. Maar dat is van latere zorg.
 
Op de linker foto de vier ferrietkerntjes. Op de rechter foto de twee middenfrequenttrafo´s, ontdaan van hun behuizing.
 
De draaicondensatorplaten bleken ook kortsluiting te maken. Na zorvuldig schoonmaken met WD-40 spray en daarna drogen door, elke partij platen met een keukenrol te bewerking, was dit euvel ook weer opgelost.
 
Omdat ik het bandschakel unit er toch uit had, ook deze met WD40 schoongemaakt. Er wordt soms over deze sprays gezegd dat ze slechts kort werken. Ik heb er mijn eerste radio 3 jaar geleden mee behandeld en tot nu toe geen kraakje te horen.
 
Het is zelfs zo dat ik mijn oude FT225 2 meter (SSB) zendontvanger ermee heb bewerkt. De modulatiekeuzeschakelaar werkte nauwelijks. Zo af en toe als je geluk had, bleef hij in de stand USB contact maken. Maar de stand FM deed helemaal niets meer.. Ik las verhalen hoe je die schakelaartjes kon openen om ze te reinigen. Ik denk dat je zoiets, na demontage waarschijnlijk nooit meer perfect in elkaar zou krijgen, want de schakelaar ziet er uit als een stopwatch met veel knopjes.
Ik heb de proef op de som genomen en spoot de geheel dichte schakelaar een paar keer in, met de hoop dat de vloeistof, via de contacten toch naar binnen zou lopen. Na een tijdje gewacht te hebben, even flink heen en weer schakelen.
Na een uurtje, ging de schakelaar weer als “nieuw uit doos!”. Dus bezint eer gij begint….Deze transceiver staat op het vakantieadres. Mocht ik er deze zomer achter komen dat de gehele schakelaar door de vloeistof weg is gerot, of niet meer werkt, dan zal ik dat hier eerlijk vertellen.

Ik zal u het uiterlijk van de kast laten zien na de opknapbeurt:

Bekijkt u de foto waar ik mee begonnen ben en deze. Dat ziet er toch al weer acceptabel uit, vind ik zelf.

Tot zover de gebreken en een beetje fatsoeneren. Nu komt het grotere werk………Wordt vervolgd...

Het schema.